Củ sứ hay còn gọi là hoa sứ Thái, sứ sa mạc là loại cây cảnh được nhiều người yêu thích nhờ dáng thân độc đáo, phần củ phình to đẹp mắt và hoa nở rực rỡ. Tuy nhiên trong quá trình trồng và chăm sóc, nhiều người thường gặp tình trạng củ sứ mua về bị mềm, thậm chí có dấu hiệu thối. Nếu không xử lý kịp thời, cây rất dễ bị hư hoàn toàn. Cùng Blog KLPT tìm hiểu nguyên nhân và biết cách khắc phục nhé!
Mục lục nội dung
Các nguyên nhân khiến củ sứ bị mềm
Khi phát hiện củ sứ bị mềm, điều quan trọng nhất là phải xác định nguyên nhân. Thông thường, tình trạng này xuất hiện do hai trường hợp phổ biến: mất nước hoặc thối củ.
Mềm do mất nước
Đây là trường hợp thường gặp nhất khi mua sứ online. Trước khi đóng gói gửi đi, nhà vườn thường nhổ cây khỏi chậu, rũ sạch đất và để rễ khô. Tránh tình trạng hầm hơi trong quá trình vận chuyển. Khi cây phải nằm trong thùng nhiều ngày, lượng nước dự trữ trong củ sẽ dần bị tiêu hao để duy trì sự sống. Vì vậy khi nhận cây, củ có thể mềm nhẹ, da hơi nhăn hoặc teo lại.

Biểu hiện của tình trạng này là củ sứ vẫn khô ráo, không chảy nước và không có mùi hôi. Khi bóp nhẹ sẽ thấy mềm nhưng không nhũn. Đây là phản ứng bình thường của cây và hoàn toàn có thể phục hồi sau khi trồng lại.
Mềm do thối củ
Trường hợp nguy hiểm hơn là củ sứ bị mềm do thối. Nguyên nhân có thể do cây bị dập trong quá trình vận chuyển hoặc trước đó đã bị nhiễm nấm từ giá thể cũ. Khi bị thối, phần củ sẽ mềm nhũn như bị luộc chín. Nếu ấn nhẹ có thể thấy dịch màu vàng hoặc nâu rỉ ra và thường kèm theo mùi hôi khó chịu.
Nếu không xử lý kịp thời, phần thối có thể lan nhanh sang toàn bộ củ và làm cây chết chỉ sau vài ngày.

Cách xử lí củ sứ bị mềm do mất nước
Khi nhận cây sứ mới mà củ chỉ mềm do mất nước, điều quan trọng là không nên trồng và tưới nước ngay lập tức. Việc này có thể khiến các vết thương ở rễ bị nhiễm khuẩn và dẫn đến thối củ.

Bước 1: Cắt tỉa rễ và kiểm tra cây: Dùng dao sắc đã sát trùng để cắt bỏ những rễ nhỏ bị khô hoặc dập. Chỉ giữ lại các rễ chính khỏe mạnh. Việc cắt tỉa giúp cây tập trung dinh dưỡng để phát triển bộ rễ mới và hạn chế nguy cơ nhiễm bệnh từ những rễ đã hỏng.
Bước 2: Treo cây ở nơi thoáng mát: Sau khi cắt rễ, nên treo cây ở khu vực râm mát, thoáng gió trong khoảng 3–7 ngày. Tránh để cây dưới ánh nắng gắt hoặc nơi có mưa tạt. Mục đích của bước này là giúp các vết cắt khô hoàn toàn. Hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn khi trồng lại.
Bước 3: Ngâm dung dịch kích rễ (nếu có): Sau khi vết cắt đã khô, bạn có thể pha dung dịch kích rễ theo đúng tỷ lệ hướng dẫn và ngâm phần rễ trong khoảng 15–20 phút. Sau đó vớt ra để ráo nước trước khi trồng.
Bước 4: Trồng lại vào giá thể mới: Trồng cây vào chậu với giá thể tơi xốp, thoát nước tốt. Sau khi trồng chỉ nên phun sương nhẹ để giữ ẩm, không tưới đẫm. Khoảng 7–10 ngày sau, khi rễ non bắt đầu phát triển, củ sứ sẽ dần hút nước trở lại và trở nên cứng cáp hơn.
Cách cứu củ sứ bị thối nhũn
Nếu phát hiện củ sứ bị thối, cần xử lý ngay để tránh bệnh lan rộng. Trước hết, hãy dùng dao thật sắc đã được khử trùng để cắt bỏ hoàn toàn phần củ bị thối. Khi cắt cần gọt sâu vào bên trong cho đến khi thấy phần thịt củ trắng, cứng và không còn vết nâu hay đen. Nếu còn sót lại mô bệnh, phần thối có thể tiếp tục lan ra.

Sau khi loại bỏ phần hư, dùng giấy lau khô nhựa rỉ ra rồi bôi vôi bột, thuốc trị nấm. Hoặc keo liền sẹo lên toàn bộ vết cắt. Bước này giúp hạn chế vi khuẩn xâm nhập và bảo vệ phần củ còn lại. Tiếp theo, đặt cây ở nơi khô ráo, thoáng gió trong khoảng 1–2 tuần để vết cắt khô hẳn và tạo lớp sẹo bảo vệ. Khi vết thương đã khô cứng, lúc đó mới nên trồng lại vào giá thể mới.
Những yếu tố giúp củ sứ luôn căng khỏe
Để củ sứ phát triển căng tròn, cứng cáp và hạn chế tối đa tình trạng thối nhũn. Người trồng cần chú ý một số yếu tố chăm sóc quan trọng dưới đây:
- Giá thể trồng: Cần tơi xốp và thoát nước nhanh. Có thể trộn trấu hun, đá bọt hoặc xỉ than với xơ dừa và một ít phân hữu cơ.
- Chế độ tưới nước: Chỉ tưới khi đất trong chậu đã khô. Mỗi lần tưới nên tưới đẫm rồi để đất khô trước khi tưới lại.
- Ánh sáng: Hoa sứ rất ưa nắng. Đặt cây ở nơi có nhiều ánh sáng để củ phát triển to và chắc.
- Thoát nước cho chậu: Chậu cần có lỗ thoát nước tốt để tránh đọng nước gây thối rễ và củ.
Nếu kiểm soát tốt những yếu tố này, củ sứ sẽ luôn khỏe mạnh, căng tròn và phát triển ổn định trong thời gian dài.

Xem thêm video về Kỹ thuật trồng và chăm sóc bonsai https://klpt.org/nghe-thuat-bonsai/
Hiện tượng củ sứ mua về bị mềm là tình trạng phổ biến và có thể khắc phục. Điều quan trọng là người trồng cần quan sát kỹ để phân biệt củ mềm do đâu. Hy vọng những kinh nghiệm mà Blog KLPT chia sẻ sẽ giúp bạn xử lý hiệu quả tình trạng.